نسل2 : در آخرین سفر حضرت آیت‏الله خامنه‏اى به جبهه‏هاى جنگ، در زمان حضور ایشان در اهواز كه با حملات هوایى دشمن به مراكز حساس صنعتى و اقتصادى كشور همزمان بود، جلسه‏اى با حضور ایشان و فرمانده كل سپاه برگزار شد كه طى آن، موضوعات متعددى از جمله وضعیت اجراى قطعنامه 598، مأموریت نیروهاى بسیجی حاضر در جبهه‏ها و آینده صدام در میانه ی رقابت های منطقه ای و جهانی امریکا و شوروی مطرح شد. به نوشته خبرگزاری فارس – که متن گفتگوی دو نفره رئیس جمهور و فرمانده سپاه را منتشر نموده - این جلسه 17 روز بعد از 27 تیر ماه 67 (اعلام رسمی و یکجانبه پذیرش قطعنامه 598 از سوی ایران) در تاریخ 12/5/67 با حضور حضرت آیت‏الله خامنه‏اى و سردار رضایی برگزار شده است. آقای مجید مختارى از راویان جنگ سپاه نیز – طبق رسم معهود قرارگاه فرماندهی سپاه - در این جلسه حضور داشته و محتوای آن را به صورت مکتوب گزارش نموده است. متن این گفتگوها به نقل از فارس، تقدیم شما کاربران ارجمند می شود.

شرح تصویر: آیت الله خامنه ای ریاست جمهوری و سردار محسن رضایی فرمانده سپاه در سالهای دفاع مقدس
 

آیت‏الله خامنه‏اى: در طرح دبیركل، یك روز مشخصى را جهت مذاكره براى تبادل اسرا معین كرده‏اند. 21 روز پس از شروع تبادل اسرا است و تا 81 روز به طول مى‏انجامد. پس از آن، مذاكرات آغاز مى‏شود و كمیته تشخیص متجاوز به موازات سایر كارها از همان روز اول، تشكیل مى‏شود؛ یعنى تشكیل كمیته تعیین متجاوز همان روز است و این نكته جالبى است.

محسن رضایى: پس معلوم است كه آمریكا صدام را نمى‏خواهد(1).

آیت‏الله خامنه‏اى: آمریكایى‏ها نمى‏خواهند به صدام كمك كنند.

محسن رضایى : یا حداقل مى‏خواهند از او به عنوان یك فشار استفاده كنند.

آیت‏الله خامنه‏اى: در حال حاضر، روس‏ها صدام را تقویت مى‏كنند.

محسن رضایى: این طرح منافقین به احتمال زیاد باروس‏ها هماهنگ بوده است.

آیت‏الله خامنه‏اى: بله، به احتمال زیاد. عرض كنم ما دیشب كه از شما جدا شدیم، نامه استاندار را پیش من آوردند. عصرى حاج احمدآقا مى‏خواست با من تماس بگیرد، موفق نشده بود. یعنى من برنامه داشتم و آمده بودم در مسجد پادگان گلف (2) و با رؤساى ادارات استان ملاقات داشتم. هنگامى كه برگشتم، گفتند حاج احمد آقا تماس گرفته بود. خلاصه پس از دو سه بار تماس، ایشان پیام امام را به استاندار داده‏اند و آقاى میردامادى نیز پیام را براى من فرستادند. ایشان نوشته است كه متن پیوست را جناب حاج احمدآقا قصد داشتند به جنابعالى (آیت‏الله خامنه‏اى) منعكس كنند ولى موفق به پیدا كردن شما نشدند، با توجه به فوریت مساله، مطلب را تلفنى براى بنده قرائت كردند كه عینا تقدیم مى‏گردد. البته من نگفتم كه به امام بگویند، ما با خود احمدآقا در میان گذاشتیم كه یك فشارى... ایجاد كند، اما احمدآقا گفت كه من بروم به امام بگویم و ببینم نظر ایشان چیست. متن پیام این است:
 
"حضرت حجت‏الاسلام خامنه‏اى دامت افاضاته. پس از سلام، پیغام (3) شما را به حضرت امام رساندم كه رزمندگان آماده هستند عملیات كنند. حضرت امام فرمودند كه به هیچ وجه به خاك عراق حمله نكنید. حتى گلوله‏اى به طرف آنها شلیك نكنید. در صورتى كه بمباران كردند، شما هم اگر صلاح دانستید دستور بمباران را بدهید. شما نیرو مهیا داشته باشید، در صورتى كه آنها حمله كردند و زمینى را تصرف كردند شما هم به آنها حمله كنید. من اعلام كرده‏ام كه قبول قطعنامه تاكتیكى نیست، حمله نقض آن است. قبل و بعد آتش‏بس ندارد. مرید احمد خمینى"

آیت‏الله خامنه‏اى: الان عراقى‏ها كجا هستند؟

محسن رضایى: از فكه آمدند، چسبیده‏اند به روخانه دویرج و تا عین خوش و موسیان حضور دارند.

آیت‏الله خامنه‏اى: میمك هم دست آنهاست؟

محسن رضایى: بله، ان‏شاءالله باید از این وضعیت دربیاییم، باید حداقل یك برنامه‏ریزى یكساله یا دو ساله داشته باشیم.

آیت‏الله خامنه‏اى: برنامه ریزى براى مرزها؟

محسن رضایى: بله، برنامه ریزى دفاعى، اصلاح، ترمیم، توسعه، بازسازى و آمادگى نیروها. كار بدون برنامه همه چیز را از بین مى‏برد. آقاى موسوى (نخست وزیر) هم كه آمده بود، به ایشان هم گفتیم.

آیت‏الله خامنه‏اى: جلسه چطور بود به جایى رسید؟

محسن رضایى: خیلى چیزها را یادداشت كردند، بچه‏ها كه هم معترض بودند و خیلى اعتراض داشتند بعضى‏ها اصلا صحبت نكردند، گفتند ما حرفى نداریم، ولى انعكاس مسایل خوب بود. بچه‏ها (فرماندهان لشكرها) خیلى خوب توانستند مشكلاتشان را جا بیندازند و كمبودها را منعكس كنند. آقاى موسوى هم یادداشت كردند. ما آنجا گفتیم نباید زمان را از دست بدهیم و بعد ببینیم كارى انجام نشده است.

آیت‏الله خامنه‏اى: حالا این نیروها (4) را چه باید بكنیم، اگر آتش بس شود، چه برنامه‏اى براى آنها دارید؟

محسن رضایى: اگر آتش بس شود باید بروند.

آیت‏الله خامنه‏اى: به اعتقاد بنده اگر اینها برگردند دو ضرر دارد: یكى اینكه اینها خودشان احساس بدى مى‏كنند و دیگر اینكه یك نیروى حاضر و آماده‏اى از دست خواهد رفت، در حالى كه مى‏شود كارى كرد كه این اینها از دست نروند. نه اینكه اینجا بمانند، بلكه از آن‏ها طبق برنامه مشخصى استفاده شود. طرح كدبندى نیروهاى شهرى برنامه خوبى است. كدگذارى گردانى را روى اینها انجام دهیم، مثل تیپ الغدیر؛ یعنى پانزده گردان از آ نها را جدا كنیم و در یك مكان معین چند روز باهم زندگى كنند و همدیگر را خوب بشناسند. شغل، اسم گردان و فرمانده گردان را خوب آشنایى پیدا كند ماموریتشان مشخص شود و سپس به شهرشان برگردند. سپاه مى‏تواند مانند رابطون براى نگهدارى خطوط هر سال یك گردان را به منطقه بیاورد. اصلا در اسلام هم رابطون یعنى مرزداران، فقط مرزدارى مى‏كنند، چه امر جالبى است؛ چون این نیروها تا جنگ است كه بروند دنبال كارشان، در حالى كه مى‏شود به آنها گفت ما در طول سال به نیرو نیاز داریم. سپاه از قبل بگوید براى نگهدارى از مرز به این تعداد نیرو نیاز است و این گردان‏ها با ماموریت سرزمینى برگردند. در این حالت دو كار انجام شده است. هم ارتباط آنها با سپاه نزدیكتر شده است و هم شما براى مرزدارى واحدهاى منظمى درست كرده‏اید. در حال حاضر، این كار آسان‏تر و سهل‏تر انجام مى‏گیرد.

محسن رضایى: بحث تداوم ارتباط است. باید مقرراتى باشد كه سپاه بتواند اینها را در اختیار بگیرد. ما حتى باید به اینها اطلاعات نظامى بدهیم و با اینها ارتباط داشته باشیم. باید آموزش و تجارب مرزدارى به آنها منتقل شود. كلا حفظ ارتباط از طریق جزوات آموزشى، اردوگاه آموزش نظامى و رادیو و تلویزیون میسر است .این یك بخش از حمایت است. یك بخش هم، حمایت مسوولین است كه به طور جدى باید حمایت كنند و شركت خودشان هم مهم است.

آیت‏الله خامنه‏اى: این كارها مال بعد است.

محسن رضایى: ما این كارها را قبلا كردیم، ولى چون پشتوانه نداشت موفق نبود. این مساله باید روشن شود و یك حكم حكومتى و تشكیلاتى این موارد را باید معتبر كند. البته تمایل عمومى هم باید ایجاد شود، تمایل عمومى هم با تمایل حكومت ارتباط دارد.

آیت‏الله خامنه‏اى: البته شكى نیست كه این كارها بودجه و امكانات مى‏خواهد و باید جزء ماموریت‏هاى سپاه قرار گیرد اما من در حال حاضر، طرح كلى براى سپاه نمى‏دهم، احتمالاً سپاه به این فكر بوده، من فقط این طرح را به عنوان یك علاج براى یك مشكل مى‏گویم؛ چون این نیروها با شور و شوق آمده‏اند و باید از موقعیت استفاده كرد. آدم حیفش مى‏آید كه جمعیتى به این عظمت را( كه تا حدودى هم حالت نظامى دارند اگر چه صد درصد هم نظامى نیستند) از دست بدهد. نعمت باارزشى است...اگر آتش بس اعلام شد، این جمعیت چون احساس فایده نمى‏كنند به شهرهایشان باز مى‏گردند، در این صورت آن موجى كه ایجاد شده بود از بین مى‏رود. من به فرماندهان هم گفتم كه اگر من جاى شما بودم همین كار را مى‏كردم. یك سازماندهى دقیق مى‏كردم و نیروهاى وقتى مى‏رفتند خانه‏هاشان مى‏فهمیدند كه در كجا هستند و كارشان چیست .برنامه‏هاى شما را هم در آینده مى‏شود انجام داد.

محسن رضایى: ما باید با فرماندهان جلسه بگذاریم و با آنها صحبت كنیم.

آیت‏الله خامنه‏اى: حالا اگر آمدیم سرقضیه مرزها و عراق كارشكنى كرد مشكل ایجاد مى‏شود.

محسن رضایى: یك مشكل اساسى اروند است.

آیت‏الله خامنه‏اى: یكى از مشكلات، نكته‏اى است كه در مورد اروند در قرارداد 1975 وجود دارد. در این قرارداد یك نقطه‏اى در اروند است (احتمالا در حوالى جزیره مینو) كه خط‏القعر در داخل ایران است. این مجموعه اروند از خاك ایران گذر مى‏كند. در این قرارداد است كه وقتى كشتى‏ها به این منطقه رسیدند باید پرچم ایران را بزند و عبور كنند، البته باید یك حق و حقوقى هم بپردازند؛ یعنى در شط مشترك یك جایى است كه راهدار ما هستیم.

محسن رضایى: سرگردنه است.

آیت‏الله خامنه‏اى: (با خنده) بله سرگردنه جلویش را مى‏گیریم. او مى‏خواست این را هم بزند. او مى‏گفت آزادى كشتیرانى در اروند و خلیج فارس نیز؛ چون تنگه هرمز زیر نظر ماست. دیروز به من اطلاع دادند كه هر دو (نظر صدام) را حذف كردند. به خاطر همین مساله، صدام یك عده را ریخته در جبهه‏ها و هاى و هوى مى‏كند؛ چون فهمیده كه خبرى نیست. در ارتباط با مذاكره مستقیم هم فهمیدند كه چى گفته؟

محسن رضایى: نه.

آیت‏الله خامنه‏اى: گفته است ما مذاكرات مستقیم را به عنوان پیش شرط نگفته بودیم؛ یعنى اینها دیدند كه اگر بخواهند سخت بگیرند ایران اینجا قرص محكم ایستاده است و مى‏جنگند؛ لذا عقب‏نشینى كردند، هم در مورد مساله اروند و هم در مورد خلیج فارس عقب‏نشینى كردند.

محسن رضایى: اگر این طور باشد باید تا دو سه ماه آینده تمام بشود؟!

آیت‏الله خامنه‏اى: بله قاعدتا باید زودتر هم تمام شود. البته ادامه كارها بیشتر طول مى‏كشد ولى آتش‏بس در فاصله كوتاهى انجام خواهد شد.

محسن رضایى: آتش را هر كه بشكند دیگر...

آیت‏الله خامنه‏اى: اگر آتش بس برقرار بشود او قطعا نمى‏شكند. حقیقت این است كه او در جنگ خسته‏تر از ماست.

محسن رضایى: البته ارتش عراق خسته است، اما گاردش خسته نیست. الان اسرایى كه از ارتش عراق گرفته‏ایم خسته‏اند ولى گاردى‏ها نه.

آیت‏الله خامنه‏اى: من فكر مى‏كنم اگر شما اسیر گاردى هم داشته باشید او هم خسته شده است، مطمئنا ادامه جنگ به ضرر صدام است. شكى نیست كه به ضرر اوست.

محسن رضایى: من مى‏ترسم صدام چند روز قبل از منابع صنعتى ما را بزند؛ یعنى چند ساعت قبل از آتش بس منابع ما را بزند.

آیت‏الله خامنه‏اى: این كار را قاعدتا مى‏كند.

محسن رضایى: بله، جاهاى استراتژیك را حسابى مى‏زند.

آیت‏الله خامنه‏اى: بله، احتمالاً پتروشیمى، انرژى اتمى و مراكز نفت را خواهد زد. البته من احتمال مى‏دهم كه صدام سر كار نماند، احتمالش هست كه او را بردارند، اما روس‏ها مى‏خواهند او را نگهدارند.

محسن رضایى: او خیلى از كمونیست‏ها را كشته و با حزب كمونیست هم درگیر است.

آیت‏الله خامنه‏اى: كمونیست‏ها را كه مى‏كشد، دلیلش این نیست كه با روس‏ها بد است. مثل عبدالناصر، عبدالناصر حزب كمونیست را غیر قانونى كرد و شدیدترین فشارها را به كمونیست‏ها وارد كرد. حزب كمونیست در هر كشورى عبارت است از جزئى از پیكره شوروى. اما وقتى حكومتى كمونیستى شد، مى‏گوید، خب، من كه با شما هستم این حزب كمونیست را براى چه مى‏خواهید؟! لذا آن را حذف مى‏كند. حزب كمونیست را از بین برد، ارتش از بین مى‏رود. این زمان حسن‏البكر بود، هنوز صدام مسلط نشده بود. حسن‏البكر یك سال قبل از انقلاب، كمونیست‏هاى داخل ارتش را اعدام كرد و 40 یا 50 نفر بودند. این از باب این است كه مى‏داند اگر حزب كمونیست پا گرفت، روس‏ها به آن حكومت قانع نیستند و حزب كمونیست را جایگزین حكومت مى‏كند.

پاورقى ها:

1- پیشبینی سردار رضایی مبنی بر تعارض منافع امریکا با تقویت بیش از حد عراق و اینکه امریکایی ها دیگر صدام را نمی خواهند، دو سال و اندی بعد در جریان حمله عراق به کویت مشخص شد؛ جورج بوش پدر به بهانه حمایت از کویت دستور حمله به عراق را صادر کرد تا ماشین جنگی عظیم عراق را که با هدف تجاوز سرزمینی به ایران توسط غرب و شرق تجهیز شده بود، از بین ببرد. امریکایی ها هرچند در جنگ اول خلیج فارس عجله ای برای سرنگونی رژیم بعث عراق از خود نشان ندادند ولی نشان دادند که با پایان یافتن جنگ تحمیلی علیه ایران، دیگر مایل نیستند روند تجهیز نظامی و تسلیحاتی دیکتاتور بغداد ادامه پیدا کند.

2- پادگان گلف یا پایگاه منتظران شهادت در جاده اهواز ماهشهر، از ابتداى جنگ محل سازماندهی نیروها و اعزام آنها به جبهه‏هاى جنوب بود.
 
3- پس از پذیرش قطعنامه، هنگامى كه ارتش عراق تعرض هوایى و زمینى خود را به مرزهاى ایران ادامه مى‏داد و هنوز به طور رسمى آتش بس را نپذیرفته بود، فرماندهى كل سپاه طرحى را براى حمله به یكى از مناطق حساس عراق در منطقه جنوب تهیه كرده و آمادگى سپاه را براى اجراى این طرح به آیت‏الله خامنه‏اى اعلام كرد. ایشان نیز این آمادگى را به اطلاع حاج احمدآقا یادگار امام رساندند.
 
4- اشاره به نیروهایى است كه پس از تهاجم عراق و منافقین به مرزهاى ایران، در جبهه‏هاى جنگ حضور یافته و آماده دفاع از میهن اسلامى شدند. این منحنی صعودی حضور مردم که پس از یک قوس نزولی اتفاق می افتاد، بیش از هر چیز نشانگر تأثیرات مخرب و مأیوس کننده رقابت های سیاسی بی حد و مرز جناح های داخلی بر رزمندگان و نیروهای داوطلب بود ضمن آنکه اشتباه استراتژیک دستگاه تبلیغات دفاعی کشور در برآورد غلط از انگیزه ها و میزان مشارکت مردم در جنگ را آشکار می ساخت. حضور گسترده نیروهای داوطلب مردمی به قدرى گسترده و فراگیر بود که تمامی ناظران خارجی و تحلیلگران داخلی را متعجب کرد.